INzululwazi yeNzululwazi (Uphononongo lweNcwadi)

Yabelana ngale Nqaku

Ukuba ukhangela incwadi yanamhlanje malunga nesayensi efikelelekayo, oko kuthetha ukuba ayinamagama angaqhelekanga, kwaye izele yimizekelo enemifanekiso, ngoko ke iSayensi yeNtsomi ebhalwe nguStuart Ritchie yeyakho.

Kwizahluko ezisibhozo ezifundeka lula, umbhali uchaza indlela isayensi esebenza ngayo namhlanje, iintsumpa kunye nazo zonke. Ugubungela ingxaki yokuphindaphinda ngokweenkcukacha, ngaphambi kokuba anikezele isahluko ngasinye malunga nokuba zininzi kangakanani na izazinzulu ezinokungakhathali, zisebenzise i-hype, zibe lixhoba lokukhetha, kwaye zibandakanyeke kubuqhophololo obucacileyo. Eyona nto isenokumangalisa ize yothuse abafundi abaninzi yindlela ezixhaphake ngayo ezi zenzo zingafanelekanga.

Umbhali ke wemba ukuba kutheni inzululwazi ithwaxwa ziingxaki ezininzi, ekhankanya iindlela ezahlukeneyo ezigqwethekileyo ezidlalwayo. Inkqubo yokuphononongwa koontanga ineziphene ezinzulu, iijenali zinomdla kuphela kwizinto ezithe zafunyanwa ezitsha, izazinzulu ziphantsi koxinzelelo oluqhubekayo lokupapasha okanye ukutshabalala, kwaye kungancinci: ubuntu obudala obucacileyo. Kodwa okoko nje iziseko zembuyekezo ezinengxaki ezikhoyo zihleli kwaye imiba emikhulu malunga nenkxaso-mali yesayensi isaqhubeka, ikamva lesayensi libonakala limfiliba. Ayimangalisi into yokuba abantu abaninzi becinga ukuba inzululwazi ikwimeko emaxongo. 

Emva kokusixelela ukuba inzululwazi igutyungelwe ziintsumpa, kwisahluko sokugqibela uRitchie uchaza iindlela ezininzi zonyango olusengqiqweni nolusebenzayo – phezulu ukuya phezulu kunye nezisombululo ezisezantsi ukuya phezulu. Inzululwazi ayinakuze igqibelele, kodwa eminye imizekelo ebambekayo ibonisa ukuba utshintsho lwenkcubeko phakathi kwenzululwazi sele luqalile. Kweminye imimandla, uyilo lophononongo kufuneka lubhaliswe, ezinye iijenali ngoku zamkela ngokuphandle izifundo eziphindaphindayo ezikufanelekeleyo ukutyhutyha kwaye nezifundo ezililize, amaphononongo angangqinisisi ingqikelelo yabaphandi. Bukela esi sithuba...

Le ncwadi ibiya kuba ngcono ngakumbi ukuba umbhali ebegcine inqanaba elithile lenjongo ngokunxulumene nezinye iimpikiswano ezinkulu zanamhlanje zenzululwazi. Ewe, akukho mntu unokuba ngaphaya kwentaphane yeenkalo zesayensi, kodwa ukukhetha kwakhe imizekelo kunye nezinye iingxelo zishiya ngaphandle kwamathandabuzo ukuba akanakuze abe nobuganga bokubuza isayensi yesitofu sokugonya, unokholo olungagungqiyo kwingxelo yentlekele yemozulu elawulayo, kwaye uqinisekile ukuba lonke ungenelelo lwe-covid lwalufanelekile kwaye alunakubuzwa. Imihla yasemva kwegama ukusuka ngoMeyi ka-2021, kwaye kuya kuba ngumdla ukwazi ukuba ngaba uzitshintshile na iimbono zakhe ngenxa yobungqina obuvelayo ukusukela ngoko.

Kuyavunywa ukuba, sonke sinokhetho lwethu, kwaye ngetyala lakhe umbhali uyavuma oko. Kodwa ngokuthathela ingqalelo uRitchie eshwankathela ngobuchule imiba yesayensi, ikhuthaza ukucinga okunzulu, kwaye ikhuthaza ukuba isayensi iphinde ibe yinto yonke malunga nokufuna inyaniso nokuba yintoni na, kuyadanisa ukuba ngokomzekelo ngokunxulumene nesayensi yogonyo, ubhekisa kwinto enkulu. iinkcukacha zomsebenzi ka-Andrew Wakefield ophikisanayo, kodwa uyasilela ukukhankanya naluphi na uphando oluneziphene ekucingelwa ukuba luqinisekisa ukhuseleko lwezitofu, itsho inqaku le-Grimaldi lika-2014 Gardasil, okanye isayensi engenziwanga kulo mmandla ngokubanzi.

Ngokombono wam, asinakuba nengxoxo yenzululwazi esempilweni neyomeleleyo nenyanisekileyo umbhali ayibizayo ngeli lixa ngaxeshanye sibambelele kwiinkomo ezingcwele. 

Nangona ezi ntsilelo, wonke umntu onomdla kwisayensi kufuneka afunde le ncwadi. Yinto evula amehlo ngokwenene.

Yabelana ngale nqaku

Inkomfa yesiBini "Inkqubela ngeNzululwazi kunye neNkululeko".

Inkomfa yesibini ye-ASF iphinda idibanise abantu abacingayo kunye neenkokheli zoluntu ukuba babelane ngokufunda, benze izicwangciso kunye nokunceda ukuseka amanethiwekhi amatsha kunye asakhulayo kunye nemibutho ukubuyisela uluntu lwase-Australia oluphumelelayo olusekelwe kwisayensi kunye nenkululeko.

NgoLwesihlanu we-15 kweyeNkanga 6:00PM – 8:00PM – Iziselo zoluntu

NgoMgqibelo we-16 kweyeNkanga 8:30AM – 5:30PM – Iingxoxo zephaneli zeNkomfa

NgoMgqibelo we-16 kweyeNkanga 7:00 emva kwemini ukuya kutsho emva kwexesha – isidlo sangokuhlwa senkomfa

NgeCawa 17 Novemba 8:30AM – 3:00PM – Ingqungquthela – ingxoxo, uhlaziyo lweendaba kunye neeworkshops