M'khothi, muyenera kulumbira kuti mudzanena zoona. Kusanena zoona kumaonedwa ngati mlandu waukulu komanso wovulaza posankha chilungamo. Ndiye n'chifukwa chiyani aphunzitsi, omwe ali ndi udindo waukulu wophunzitsa m'badwo wathu wotsatira, amaloledwa kunama za zenizeni zamoyo?
Iyi ndi njira yophunzirira masiku ano.
Mabungwe amakakamiza aphunzitsi kuti azitcha ana ngati chinthu cha dziko lonse lapansi, kuyambira kalekale, ndipo amawaona kuti si: anyamata ngati atsikana, atsikana ngati anyamata kapena ana ngati chinthu china chilichonse.
Ndondomeko
Kuchokera ku mfundo za Dipatimenti Yophunzitsa ku New South Wales:
Malamulo a dipatimentiyi komanso mfundo za chilango ndi ubwino wa sukulu iliyonse ziyenera kugwiritsidwa ntchito pamene antchito kapena ophunzira agwiritsa ntchito mayina kapena ma pronouns mwadala kapena mobwerezabwereza kupatula omwe wophunzirayo wawazindikira.
Ulalo wonena za Malamulo Oyendetsera Zinthu umatsogolera wogwiritsa ntchito patsamba lomwe likuwonetsa uthenga wakuti “ Tsamba losowa – 404 Sitingapeze tsamba ili. Pepani chifukwa cha zovuta .” M'malingaliro mwanga, izi zikuwonetsa uthenga wochokera kwa Mulungu kupita ku chilengedwe chake mu Buku Lotsogolera la Hitchhikers ku Galaxy. Lingaliro ndilakuti moyo sunapangidwe kuti ukhale wovuta monga momwe unakhalira ndipo anthu ali ndi njira yopangira chisokonezo kuchokera ku kuphweka kokongola.
Popanda kulephera, boma la Victorian mu ndondomeko yake yokhudza kayendetsedwe ka masukulu limati: “Masukulu ayenera kugwira ntchito ndi ophunzira omwe akutsimikizira kuti ndi amuna kapena akazi kuti akonzekere ndikukhazikitsa dongosolo lothandizira ophunzira.” Lili ndi mawu akuti “kutchula ndi kulemba dzina lovomerezeka la wophunzira, dzina lodziwika la amuna kapena akazi, ndi ma pronouns (iye, iye, iwo ndi zina zotero)”
Mbiri ya Zamalamulo
Njira zomwe zatifikitsa pamavuto athu panopa n’zovuta koma ndayesa kuzifotokoza mwachidule pansipa:
1. Kukhazikitsidwa kwa lamulo lokhudza tsankho la amuna ndi akazi mu 1984
2. Lamulo la 2013 la Kuzindikira Amuna ndi Akazi (Chilamulo Chosintha Kusankhana Amuna ndi Akazi (Kusankhana Amuna ndi Akazi, Kuzindikira Amuna ndi Akazi Ogonana) Bill 2013). Izi zinachotsa mawu akuti kugonana mu Lamulo la Kusankhana Amuna ndi Akazi. Makamaka:
Gawo 4(1)
Ikani:
Kudziwika kwa amuna kapena akazi kumatanthauza kudziwika kwa amuna kapena akazi, mawonekedwe kapena machitidwe ena okhudzana ndi amuna kapena akazi (kaya kudzera mu chithandizo chamankhwala kapena ayi), kaya munthuyo ndi mwamuna kapena mkazi kapena ayi.
Gawo 4(1) (tanthauzo la munthu)
Chotsani tanthauzo. [“mwamuna” amatanthauza mwamuna mosasamala kanthu za msinkhu]
Gawo 4(1) (tanthauzo la mkazi)
Chotsani tanthauzo. [“mkazi” amatanthauza mkazi mosasamala kanthu za msinkhu wake]
Woweruza milandu pa lamuloli wakhala Komiti Yoona za Kusankhana Anthu Pankhani ya Kugonana pansi pa Komiti Yoona za Ufulu wa Anthu.
3. Lamulo la Kubadwa, Imfa ndi Maukwati (Lolola kusintha kwa kugonana kolembetsedwa)
4. Bungwe la HR Commission likufuna kuti pakhale njira yoyanjanitsira anthu pa nkhani iliyonse
5. Mlandu wa Khoti la Federal (Tickle v Giggle for Girls Pty Ltd 2024)
Justice Bromwich, 23 Ogasiti 2024:
Amanena kuti Mayi Tickle anasankhidwa chifukwa cha kugonana kwawo, komwe amaona kuti ndi amuna, osati kugonana kwawo. Amaona kugonana kumatanthauza kugonana kwa munthu pobadwa, ndipo izi sizingasinthe. Mfundo zimenezo zinalephera, chifukwa lingaliro lomwe oyankhawo anapereka linatsutsana ndi mbiri yakale ya milandu yomwe makhoti adagamula zaka zoposa 30 zapitazo. Milandu imeneyo imatsimikizira kuti, pa tanthauzo lake lachizolowezi, kugonana kumasintha.
Mwa kuyankhula kwina, tanthauzo lalamulo la kugonana limaposa zenizeni zomwe zimafotokozedwa ndi zamoyo.
Komiti ya Ufulu wa Anthu
Trans@School, yopangidwa ndi Queensland Human Rights Commission ndipo inafalitsidwa mu 2020. Kwenikweni, adapanga zikalata ziwiri, chimodzi cholunjika masukulu ndi china cha ophunzira. M'zikalata izi amatanthauza:
Kutsimikizira kuti munthu ndi mwamuna kapena mkazi kumatanthauza kutsimikizira kuti munthu ndi mwamuna kapena mkazi. Mwachitsanzo, ngati munthu anapatsidwa mwamuna pobadwa ndipo anadziwika kuti ndi mkazi, munthuyo amatsimikiza kuti ndi mkazi.
Zikalatazo zikupitirirabe kuphunzitsa ana momwe angasinthire bwino umunthu wawo wa amuna ndi akazi komanso momwe sukulu iyenera kuwathandizira pankhaniyi, ngakhale makolo atakhala kuti sakugwirizana nazo - kuvomereza kuyenera kukhala patsogolo.
Schools
Akulu a masukulu atsala ndi chisankho chosasangalatsa. Ngati sakakamiza aphunzitsi kuti amvere apolisi, akukumana ndi Sword of Damocles kuchokera ku Dipatimenti Yophunzitsa, Human Rights Commission kapena omenyera ufulu wa anthu kapena andale. Ngati atero, makolo ambiri angawaone ngati akuchita nawo zinthu zosokoneza chilengedwe kapena kuphwanya chikumbumtima kapena machitidwe achipembedzo.
Angakumanenso ndi milandu chifukwa cholanga aphunzitsi omwe sanakonzekere kutsatira mawu a Human Rights' Commission, monga momwe zinalili ndi “Max” yemwe “adapereka chiphaso cha ntchito motsutsana ndi sukulu. Pa nthawi yokambirana, Max adapeza mgwirizano wabwino kuphatikizapo kubweza kuchotsedwa kwake ntchito, kalata yoyamikira, kuvomereza ntchito yake komanso kulipira ndalama zambiri” ( https://australiawatch.com.au/max/ ). Kuwonjezera pa zovutazi, izi ndi “panthawi yomwe atolankhani apadziko lonse lapansi ndi umboni wochuluka wa kuvulaza komwe izi zingayambitse” (Rachel Baxendale, UK Mantha achitetezo adadziwitsa zipatala za amuna ndi akazi ku Australia , The Australian, 22 Feb 2026).
Mu mlandu wina, mphunzitsi anamanga mlandu sukulu ya sekondale ya Katolika chifukwa cha mitundu ya maadiresi. Malinga ndi nyuzipepala ya Catholic Weekly, “sukuluyi ndi Melbourne Archdiocese Catholic Schools (MACS) akuti adaletsa pempho la Sanders loti agwiritse ntchito ma pronouns awo/awo ndikutchedwa Mx osati Mr, ndipo tsopano MACS ikumangidwa mlandu chifukwa cha tsankho.” ( https://catholicweekly.com.au/school-pronoun-fight-set-to-begin/ ) Pali chiopsezo chenicheni chalamulo ku masukulu okhudzana osati ndi ophunzira okha, komanso ndi aphunzitsi omwe akufuna kugwiritsa ntchito ma pronouns omwe sangagwirizane ndi mfundo zachipembedzo za sukuluyi.
Chikhristu, Chipembedzo ndi Kuunikira
Ambiri amaona kusiyanasiyana ngati chuma, ndipo dongosolo la maphunziro ku Australia likuwonetsa izi kudzera mu njira zake zosiyanasiyana zophunzirira, kuphatikizapo maphunziro a Boma, Akatolika, Anglican, Achikhristu, maphunziro apakhomo, ndi njira zina zosiyanasiyana zodziyimira pawokha.
Boma nthawi zambiri limatenga chilimbikitso chake kuchokera ku mfundo zowunikira zomwe zimayang'ana pa malingaliro awiri akuluakulu:
- Choonadi kudzera mu njira yasayansi
- Ufulu wa munthu payekha
Masukulu achipembedzo amawonjezera mfundo imeneyi ponena kuti muyeso wolambira chinthu ndi kufunika komwe mumachipatsa. Kulambira Mulungu kumatanthauza kuika chifuniro Chake pamwamba pa malingaliro anu. Ndiye, kodi Mulungu amanena chiyani za malingaliro akuti kugonana kwanu sikukugwirizana ndi chibadwa chanu?
Ndikofunikira kudziwa kuti, m'mbiri, ichi si chinthu chatsopano ndipo chikuwoneka cholumikizidwa mu funso la "maganizo kuposa zinthu" pomwe cholinga chake ndi kusandutsa matupi athu ovunda kukhala chinthu chauzimu komanso choyera.
Kuti timvetse mfundo yofunika kwambiri, timawerenga mu Genesis 1:27 kuti:
Kotero Mulungu analenga munthu m'chifaniziro chake,
m'chifanizo cha Mulungu adawalenga iwo;
adalenga iwo mwamuna ndi mkazi.
Amuna ndi akazi awiri analengedwa m'chifaniziro cha Mulungu, osati m'chifaniziro cha wina ndi mnzake kapena m'malingaliro ake, koma m'chifaniziro cha Mulungu.
Chabwino, koma kodi ndi nkhani yaikulu ngati tinyalanyaza gawo ili? Inde, lamulo loyamba lolembedwa ndi lakuti “Usakhale ndi milungu ina koma Ine ndekha”. Musaike boma, mabungwe, kapena inu nokha pamaso pa Mulungu. Izi zikutsatiridwa ndi “Usadzipangire fano kapena chifaniziro cha chilichonse chakumwamba kapena chapadziko lapansi”. Chithunzi chathu chalengedwa mwa Mulungu, ndi chifaniziro Chake ndipo sitiyenera kuchisintha kuti tikwaniritse zokhumba zathu. Chachitatu, “Usagwiritse ntchito molakwika dzina la Ambuye Mulungu wako, pakuti Ambuye sadzamuyesa wosalakwa aliyense amene agwiritsa ntchito molakwika dzina lake.” Akristu ndi mabungwe omwe amati Khristu ndi Ambuye amamuyimira Iye. Kuika Mulungu pachiwiri m'mafotokozedwe kapena zisankho kumaswa malamulo awa ndipo kumamupanga Iye, ndi ife, kukhala abodza.
zenizeni
Zoona zake n'zakuti, tonsefe tiyenera kukhala ndi nkhawa yaikulu yokhudza kugwiritsa ntchito zida za mabungwe athu motsutsana ndi zikhulupiriro za anthu wamba. Tiyenera kuchitira chifundo aliyense amene akuvutika ndi kusokonezeka kwa iwo, makamaka pochita ndi achinyamata. Komabe malingaliro amakula mwa achinyamata akamakula kuyambira ali ana mpaka akakula. Kulola ana kupanga zisankho zovuta zotere sikuwapatsa chisamaliro ndi chitetezo pamene ali pachiwopsezo chachikulu. Aphunzitsi ambiri kwa zaka zambiri akhala akugwiritsa ntchito mawu akuti, "achinyamata ovutitsa maganizo ali ngati kuwombera nsomba m'mbiya."
Ndipo sizodabwitsa kuti anawo asokonezeka. Ngakhale Nduna ya Zaumoyo sankadziwa tanthauzo la mkazi pamene Senator Antic adamufunsa. Iye anayankha kuti, “Ndikuganiza kuti pali matanthauzo osiyanasiyana.” Ndani akanaganiza kuti sewero loseketsa la 1990 la Kindergarten Cop lingasanduke kanema wophunzitsira? “Anyamata ali ndi mbolo, atsikana ali ndi mbolo!” akutero mwana wochokera pansi pa kalasi ya pulayimale. Mtsogoleri wakale wa zaumoyo mdziko muno ayenera kuti sanaphunzirepo kanthu.
Loya Louise Clegg posachedwapa anati kwakhala kulephera m'malo mwa osunga mwambo kusatsutsa chifukwa cha ufulu, m'malo mwake, kusankha kupereka mwayi kwa opita patsogolo. Anapitiriza kupereka uphungu wanzeru wakuti kukhala ndi chilankhulo tsiku ndi tsiku kumalimbitsa gulu lathu lalamulo kuti lipange zisankho zogwirizana ndi malingaliro achikhalidwe. Zikuwoneka kuti chilungamo, monga ndale, chili pansi pa chikhalidwe. Chitsanzo choyenera ndi kugwiritsa ntchito mawu oti 'kugonana', omwe akupitiriza kutanthauza gulu la zamoyo, mosiyana ndi jenda, lomwe tanthauzo lake lasintha kwambiri m'zaka makumi asanu ndi awiri zapitazi, zomwe zinapangidwa kwambiri ndi ntchito ya katswiri wa zachiwerewere Dr John Money.
Solzhenitsyn akupereka uphungu uwu wotsazikana: “anthu akasiya mabodza, mabodza satha. Monga tizilombo toyambitsa matenda, amatha kupulumuka pokhapokha akakhala ndi munthu.” Uwu ukhoza kukhala chithandizo chofunikira kuti chithandize kuchiritsa mabala achikhalidwe m'dera la Australia ndi kulimbikitsa aphunzitsi kuphunzitsa zoona.
Jason Strecker ali ndi zaka pafupifupi makumi awiri akugwira ntchito yophunzitsa ndipo ndi director ku Australians for Science and Freedom (scienceandfreedom.org). Mutha kumulumikizana naye pa jason.strecker@scienceandfreedom.org kapena pa X @JasonStrecker.

















