Առողջապահությունը վերափոխվել է վերջին չորս կամ հինգ տասնամյակների ընթացքում՝ բացահայտելով բժշկության պրակտիկայում աստիճանական անցում հիվանդակենտրոն խնամքից դեպի համակարգեր, ալգորիթմներ և ուղեցույցների վրա հիմնված պրակտիկաներ: Թվում է, թե կան տարբեր նպաստող գործոններ, որոնցից ամենաակնհայտը հակասական շահեր ունեցող տարբեր համաշխարհային և ազգային կազմակերպությունների կողմից բժշկության կորպորատիվ մոդելի մղումն է: Ցավոք սրտի, դրա մի զգալի մասին աջակցում են ոչ թե դրա պրակտիկային, այլ բժշկության համակարգին ենթարկվող տգետ ու սարսափած բժիշկները:
Այս մոդեռնիստական տեխնոկրատական բժշկության գալուստով առաջացավ դատավարության ֆոբիան և բժշկության նոր բնագավառի՝ Պաշտպանական բժշկության ծնունդը: Թեև սա որևէ ճանաչման ենթամասնություն չէ, այն ամբողջ ծավալով կիրառվում է բոլոր ժամանակակից բժիշկների կողմից՝ անկախ նրանց մասնագիտությունից: Այս մութ կողմը մղելը եղել և տեղի է ունենում արագ տեմպերով, անհայտ բժիշկների մեծամասնության համար, ովքեր զբաղված են երկար ժամեր աշխատելով և կառավարելով ընտանիքներն ու անձնական պարտականությունները:
Որպես հետևանք ժամանակի ընթացքում ձևավորվել են պրակտիկաներ, որոնք օգտագործում են վախի վրա հիմնված մարտավարություն՝ հիվանդի որոշումների կայացումը ուղղորդելու համար: Հիվանդների կարծիքը բժիշկներին առաջարկում է ներգրավվել վախի վրա հիմնված տեղեկատվության փոխանակման օրինակով, խորհուրդ տալով բուժումներ ձեռնարկել, որոնք, եթե չկատարվեն, կարող են հանգեցնել աղետալի հետևանքների: Ոմանք նաև ժամկետներ են ստացել ապրելու համար, եթե նրանց խորհուրդը չկատարվի: Սա ոչ թե առջևի, այլ հետևի ոտքի վրա աշխատելու դեպք է: Սա միանգամայն հակասում է Հիպոկրատի երդմանը և բժշկական սկզբունքներին, որոնք ընդգծում են համատեղ որոշումների կայացումը բժշկի հետ միայն լինելով արդյունքի օժանդակողը: Վախեցեք հիասթափություններից և ստեղծում շփոթության և տագնապի վիճակ: Այս հանգամանքներում հիվանդից չի կարելի ակնկալել, որ իր առողջության վերաբերյալ ռացիոնալ և հիմնավոր որոշում կայացնի տեղեկացված ձևով: Նրանց միայն մեկ ընտրություն է մնացել, և նրանց նոր են ասել, թե դա ինչ է:
Թեև բժշկության հիմքը հիմնված է լիարժեք տեղեկացված համաձայնության և ընտրության ազատության վրա, ժամանակակից բժիշկը վստահեցնում է, որ նա բավականաչափ «տեղեկատվություն» է սերմանել (հիմնականում անգրագետ և սեփական վախերով) հիվանդին, որ նրանք այլընտրանք չունեն: այլ անել այն, ինչ նրանց խորհուրդ են տվել:
Վերջերս ինձ դիմեց մի ընտանիք, որը զգուշանում էր պատվաստանյութից և եկավ ինձ մոտ ամիսներ շարունակ կարդալով առկա գրականությունը, ներառյալ հանրային առողջության վերաբերյալ խորհուրդներին հակասող գրականությունը: Չնայած ես բառացիորեն կրկնում էի, թե ինչ ուղեցույցներ կան այս հարցի վերաբերյալ, նրանք ցանկանում էին միայն որոշակի պատվաստանյութեր դուրս գալ ամբողջ ժամանակացույցից: Դեղին ճանապարհային նշանը, որը թարթում էր «Զգույշ եղիր, նախքան շարունակես», շարունակ փայլատակում էր ինձ վրա, կարծես զգուշացնում էր ինձ գալիք վտանգի մասին: Քանի որ սա ինձ համար տարակուսելի իրավիճակ էր, ես կանչեցի իմ պաշտպանական կազմակերպությունը՝ առաջնորդության համար: Ինձ խորհուրդ տվեցին, որ այս համատեքստում ի վերջո երկու բան է կարևոր. ո՞րն է հիվանդի ընտրությունը քննարկումից հետո և ի՞նչ է գրված խորհրդատվական գրառումներում: Ես ունեի առաջինի պատասխանը, իսկ երկրորդի դեպքում ես պետք է համոզվեի, որ իմ խոսքերը (և յուրաքանչյուր այբուբեն) ոչ մի կերպ չհաստատեն իրենց որոշումը և համապատասխանեն հիմնական մոտեցմանը: Թեև տարօրինակ էր թվում, որ ես ընտանեկան բժիշկ էի և աշխատում էի հիվանդի և նրանց ընտանիքի համար, ես ստիպված էի սովորել իմ կարիերայում ինքնապաշտպանության ամենակարևոր քայլը:
Յուրաքանչյուր բժշկական բուժում (ներառյալ ընթացակարգը) ունի ռիսկեր, և որտեղ կա ռիսկ, պետք է լինի ընտրություն: Բժիշկներն այսօր կիրառում են ինքնապաշտպանության արվեստը (ինչպես մարտարվեստի պրակտիկայով զբաղվողները), ուղիղ դեմքերը պահելով, խուսափելով աչքի շփումից և անկեղծ կարծիքներից և շեղելով պատասխանատվությունը: Ինչ-որ բան ասելու վախը, որը վտանգի տակ է դնում դատավարությունը և, ամենայն հավանականությամբ, չի ընդունվի իրենց հասակակիցների կողմից տրիբունալի լսումների ժամանակ, ծանր է դառնում խորհրդակցությունների ընթացքում: Ուղեցույցներից շեղվելը գործնականում աներևակայելի մեղք է, որն իր հետ կրում է հսկայական հետևանքներ և ծախսերի մեծ բեռ: Այս մտավախությունները տարածվում են նաև բժշկական պաշտպանության կազմակերպությունների և բժշկական ուսումնական հաստատությունների ու կարգավորող մարմինների խոհեմ կապով: «Թիմային աշխատանքը» ապահովում է մեղավոր բժշկի համապատասխանությունը կանխակալ և անարդար գործընթացների միջոցով, որոնք կարող են տևել տարիներ: Անկասկած, դա բժշկին թողնում է էմոցիոնալ տրավմայի և սպիների, ֆինանսական անապահովության մեջ՝ հեղինակության կորստի և, ի վերջո, ինքնավստահության կորստի պատճառով: Զարմանալի չէ, որ բժիշկներն ապահովում են համապատասխանությունը, ինչպես տարրական դասարանների երեխաները՝ չվիճարկելով ուղղափառությունը:
Ոչ վաղ անցյալում ես բռնվեցի վերոնշյալ մրրիկի մեջ և շեղվեցի բժշկական խորհուրդից մինչև իմ պաշտպանական կազմակերպությունը, և ես վերջապես ընդունեցի պարտությունը: Դա հանգեցրեց իրավական խախտման, թեև ես հոգում էի իմ հիվանդի մասին և ամբողջ ընթացքում նրան ապահով պահում: Ինձ չէին ծափահարում արածս լավության համար, բայց ես, անշուշտ, ծախսեցի «ժամանակ»՝ զղջալով իմ մեղքերի համար: Այս փորձառությունից ստացված տրավման երկար տևեց և իմ մեջ ստեղծեց համակարգի հետ չխառնվելու վախ, անողոք բյուրոկրատիա, որը կորցրել է իր հոգին: Մի անգամ կծած, ես միշտ երկու անգամ ամաչկոտ կլինեմ:
Ինչպես հիվանդների դեպքում, վախը խաթարում է բժշկի համար տեղեկատվության մշակումը և առողջ դատողությունը և մշտապես առաջացնում է հարկադրված համապատասխանություն: Քարացած և անկյունում գտնվող բժիշկը (վախեցած թե՛ բժշկական կոլեգիայից, թե՛ իրենց հիվանդից) անկասկած մեծ ռիսկ է հանրության համար։ Եթե դա այդպես է, ապա նրանք լավագույնս ծառայում են՝ հրաժարվելով իրենց բժշկական պարտականություններից՝ պաշտպանելու իրենց հիվանդներին և հանրությանը և վերջապես, բայց ոչ պակաս կարևոր՝ իրենց իսկ անվտանգության համար: Մենք դա անում ենք բոլոր մասնագիտությունների համար, ինչպիսիք են ոստիկանությունը և իրավապահ մարմինները, կրթությունը և այլն, եթե բացահայտվի հանրության համար սպառնալիք: Առողջապահությունը պետք է լինի այդ ցուցակի վերևում և արժանի լինի առավելագույն առաջնահերթության:
Թափանցիկությունը և բաց լինելը երկու կամուրջներն են, որոնց վրա հիվանդը ճանապարհորդում է իր առողջապահական կարիքների հետ կապված տեղեկացված որոշումներ կայացնելու համար: Առողջապահության ոլորտում բուժման լայն մոտեցումներ որդեգրելը կամ ավելի լայն համայնքը պաշտպանելու համար որոշումներ կայացնելը հազվադեպ երևույթ է և այն շեղվում է ստանդարտ պրակտիկայից: Նման մոտեցումը կիրառվում է միայն զգալի զգուշությամբ՝ հաշվի առնելով անձնական ընտրությունները և հանգամանքները, բժշկական պայմանները և այլ համապատասխան պատմություններ, ինչպիսիք են գենետիկան և ընտանիքը: Ազատ կամքը առաջնային է և անսակարկելի:
Դա պայմանավորված է մարմնի ինքնավարության, ինքնիշխանության և անհատների ընտրության ազատության դարավոր ներհատուկ սկզբունքներով: Առողջության հետ կապված որոշումները միշտ պետք է ընդունվեն բժշկի հետ համատեղ և պետք է զերծ լինեն ցանկացած հարկադրանքից, սպառնալիքներից, հաշվեհարդարից և վերջին, բայց ոչ ամենակարևորը հիմնված լինեն տեղեկատվության անաչառ բացահայտման վրա: Այն ամենով, ինչ տեղի է ունեցել վերջին 3 տարիների ընթացքում, կարո՞ղ է արդյոք 21-րդ դարի ժամանակակից բժիշկը ազատորեն զբաղվել ժողովրդավարական հասարակությունում՝ առանց բյուրոկրատիայի տարափի ծանրաբեռնվածության: Այսինքն՝ հարցն այն է, որ բժիշկն այսօր կարո՞ղ է բժիշկ լինել։ Դատավճիռը, ցավոք, զերծ է մնում քննարկումներից և պետք է նախաձեռնվի հանրության կողմից: Ես ասում եմ՝ թող բժիշկները լինեն բժիշկ։
Այս հոդվածը վերահրատարակություն է այն հոդվածի, որն սկզբնապես հրապարակվել էր այստեղ «Spectator Australia»-ի կողմից ։
